Bescherm je design goed: dit laat de Volvo-zaak over lichtsignaturen zien
De karakteristieke lichtsignatuur van Volvo Cars is inmiddels iconisch.
De zogeheten “Thor’s Hammer”-koplampen zijn een vast onderdeel van de merkidentiteit en dragen zichtbaar bij aan de herkenbaarheid van het merk. Maar hoe stevig is die herkenbaarheid juridisch verankerd?
Volvo staat al jaren bekend om zijn herkenbare lichtsignatuur. De zogeheten “Thor’s Hammer”-koplampen zijn een vast onderdeel van de merkidentiteit en dragen zichtbaar bij aan de herkenbaarheid van het merk. Maar hoe stevig is die herkenbaarheid juridisch verankerd?
Een Roemeense ontwerper meende dat Volvo met dit Europees geregistreerde model te dicht in de buurt kwam van zijn eerdere koplampontwerp en vroeg om nietigverklaring ervan. Volgens de Roemeense partij ontbrak het aan nieuwheid. Ook stelde hij dat zijn eerdere ontwerp – eveneens voor voertuigkoplampen – al vóór de aanvraagdatum van het model van Volvo openbaar was gemaakt.
De kern van het betoog zat in het zogenoemde dynamische effect: een verlicht element dat zich over of binnen de koplamp verplaatst. Dat concept zou Volvo hebben overgenomen, zij het in een andere visuele uitwerking. Daarnaast werd nog een beroep gedaan op auteursrecht en op de regels voor onderdelen van een samengesteld voortbrengsel.
De Nietigheidsafdeling maakte echter korte metten met deze redenering. Zij keek uitsluitend naar wat daadwerkelijk was ingeschreven en verwoordde dat treffend:
“In the present assessment, the Invalidity Division takes into consideration the designs as represented in the registration, namely the lighting elements incorporated in the front headlight of a vehicle and not the effect they create.” Met andere woorden: niet het idee van bewegend licht of het beoogde visuele effect is doorslaggevend, maar de concrete vormgeving zoals die in de afbeeldingen van het model is vastgelegd.
Vergelijk je die afbeeldingen, dan zie je duidelijke verschillen in vorm en opbouw van de betreffende modellen. Het eerdere ontwerp bestond uit één horizontaal element met variaties in dikte, terwijl het Volvo-model een T-vormige compositie toont met meerdere blokken: dat zijn geen ondergeschikte details. Van identieke of overeenstemmende ontwerpen was dus geen sprake, en ook het auteursrechtelijke betoog strandde wegens gebrek aan onderbouwing.
Modellenrecht beschermt geen concept, idee of technisch effect, maar uitsluitend de uiterlijke verschijningsvorm zoals die is geregistreerd. Wie een lichtsignatuur of ander onderscheidend designelement wil beschermen, moet goed nadenken over de beschermingsstrategie: welke afbeeldingen zijn er nodig om de vormgeving van het model maximaal te beschermen.
Auteur: Arnaud Bos
Bio: Arnaud is merkenadviseur en binnen Knijff verantwoordelijk voor de marketing & communicatie. Arnaud is specialist in de metaverse en de muzieksector en zijn klantenportfolio omvat veel opkomende en gerenommeerde bands. Hij houdt de laatste jurisprudentie in de EU nauwlettend in de gaten en laat je direct weten als hij opmerkelijke merkaanvragen ziet.