George Orwell: geen merk, wel belangrijke beslissing

De naam George Orwell roept bij veel mensen direct beelden op van 1984, Animal Farm en het begrip “Orwellian”.  

Juist deze bekendheid van George Orwell speelt een belangrijke rol in de recente beslissing van de Grand Board of Appeal van het Europese merkenbureau (EUIPO).

In de zaak over het merk GEORGE ORWELL stond niet ter discussie of beroemde namen in het algemeen als merk kunnen worden geregistreerd. De vraag was specifieker: onder welke omstandigheden is de naam van een beroemdheid zodanig bekend dat het niet langer in staat is een merk te zijn en dus nog te functioneren als herkomstaanduiding voor goederen en diensten die inhoud of culturele content bevatten, zoals boeken, films, digitale media en educatieve diensten?

De Grand Board (de beroepsinstantie voor de wat meer toonaangevende beslissingen) oordeelde dat GEORGE ORWELL geen merk kan zijn. Voor het Engelstalige publiek in onder meer Ierland en Malta verwijst GEORGE ORWELL onmiddellijk naar de schrijver en zijn werk. Daardoor ziet het publiek de naam bij boeken, films, podcasts of educatieve diensten niet als merk, maar als een beschrijving van waar die goederen of diensten over gaan.

Van belang is dat de Grand Board uitgebreid uiteenzet welke factoren relevant zijn bij deze toetsing. Niet alleen de bekendheid van de auteur telt mee, maar ook de culturele verankering van zijn werk, de aanwezigheid van afgeleide begrippen zoals “Orwellian”, gewonnen prijzen, de blijvende maatschappelijke relevantie en zelfs de manier waarop bibliotheken en boekwinkels werken met auteurscategorieën. Daarmee formuleert de Board feitelijk een praktische toets voor beroemde namen in de culturele sector.

Dat de nalatenschap van Orwell bovendien onder meer de auteursrechten beheert, betekent niet automatisch dat de naam ook als merk onderscheidend is. Bovendien kijkt het EUIPO bij absolute weigeringsgronden naar de perceptie van het publiek en niet naar de identiteit van de aanvrager. Dat ‘estates’, foundations en rechthebbenden een bekende naam wil beschermen, maakt dus niet uit in de beoordeling van de naam.

Voor de praktijk geeft deze beslissing meer houvast bij merkregistraties van beroemde auteurs, kunstenaars en andere culturele iconen. Buiten media- en contentgerelateerde diensten kan een bekende naam nog steeds prima onderscheidend zijn. Maar zodra de waren of diensten zelf informatie, verhalen of culturele inhoud bevatten, zal het EUIPO kritisch kijken of het publiek die naam vooral als onderwerp ziet, en niet als merk. Waar nog een beslissing op moet komen is of de namen van de boeken 1984 en Animal Farm een merk kunnen zijn. Wordt vervolgd!

Auteur: Arnaud Bos

Bio: Arnaud is merkenadviseur en binnen Knijff verantwoordelijk voor de marketing & communicatie. Arnaud is specialist in de metaverse en de muzieksector en zijn klantenportfolio omvat veel opkomende en gerenommeerde bands. Hij houdt de laatste jurisprudentie in de EU nauwlettend in de gaten en laat je direct weten als hij opmerkelijke merkaanvragen ziet.