In gaming draait veel om werelden die blijven hangen.
Een goede game heeft een herkenbare naam, een eigen sfeer en vaak personages die bijna los van het spel kunnen bestaan. Mario, Sonic, Lara Croft en Pikachu zijn daarvan duidelijke voorbeelden. Over zulke game characters schreven we al eerder dat bescherming op verschillende manieren kan worden opgebouwd: via auteursrecht, modellenrecht en merkenrecht.
Die rechten kunnen naast elkaar bestaan, maar vragen wel om een doordachte strategie. Want in gaming zit de waarde zelden op één plek. Onderscheidende kenmerken zijn namen (van het spel en characters), logo’s, in het beeld, in het karakter en steeds vaker ook in alles wat daaromheen wordt verkocht. Rond een game of console ontstaat echter vaak ook een hele productwereld: controllers, headsets, laadstations, grips, schermpjes, docking stations, speciale edities, verpakking en accessoires en willen wij in deze blog wat meer onder de aandacht brengen.
Gaming producten zijn niet zomaar bijproducten. Voor spelers zijn het herkenbare onderdelen van dezelfde merkervaring. De controller in je hand kan net zo vertrouwd voelen als het logo op het scherm. Het is daarom niet vreemd dat grote spelers in de markt breed kijken naar bescherming. Sony heeft onder meer PlayStation, DualSense, DualSense Edge en DUALSHOCK als merken. Ook de bekende PlayStation-symbolen op de controller (vierkantje-rondje-driehoekje-kruisje) zijn onderdeel van die herkenbare beeldtaal en geregistreerde merken. Bij Nintendo zie je hetzelfde terug in namen en vormen rond consoles en controllers, van JoyCon tot Wii Remote. En bij Xbox gaat het niet alleen om de naam Xbox, maar ook om de groene kleurwereld, controllerdesigns, iconen en andere merkelementen die samen de merkbeleving bepalen.
Dat deze beschermingsvormen actueel zijn bewijzen twee recente Europese aanvragen van Sony Interactive Entertainment van de vorm van gamecontrollers. De aanvragen zijn ingediend op 10 juni 2026, staan nog “under examination” en zien onder meer op computeraccessoires, gamecontrollers en controllers voor gameconsoles. De aanvragen tonen de controller vanuit meerdere aanzichten. Dat is logisch, want bij een vormmerk staat niet een woord of logo centraal, maar de vorm zelf. Het gaat dus om de vraag of die vorm voor het publiek kan werken als herkenningsteken van één commerciële herkomst.
Daar zit ook de juridische spanning. Een 3D-merk voor productvorm is niet vanzelfsprekend. De consument moet de vorm zien als merk, en niet alleen als een gebruikelijke of praktische vorm van het product. Bij controllers ligt dat gevoelig. Knoppen moeten bereikbaar zijn, sticks moeten op een logische plek zitten en de controller moet prettig in de hand liggen. Hoe meer een vorm wordt bepaald door techniek of gebruiksgemak, hoe lastiger het wordt om die vorm via het merkenrecht te monopoliseren. Dat betekent niet dat bescherming onmogelijk is, maar wel dat de gekozen route goed moet passen bij wat je precies wilt beschermen.
Daarom verdient modellenrecht in gaming vaak een plek naast het merkenrecht. Een model beschermt het uiterlijk van een product, zoals de vormgeving van een controller, console, headset of accessoire. Dat kan heel praktisch zijn in een markt waarin look-and-feel veel waarde heeft. Merken blijven belangrijk voor namen, logo’s en vormen die echt als herkomstaanduiding werken. Maar wie actief is in gaming doet er goed aan verder te kijken dan de titel van de game of de naam van de console. De commerciële waarde zit ook in de rond producten: in wat spelers vasthouden, aansluiten, dragen, verzamelen en herkennen. Juist daar kan bescherming het verschil maken.
Auteur: Arnaud Bos
Bio: Arnaud is merkenadviseur en binnen Knijff verantwoordelijk voor de marketing & communicatie. Arnaud is specialist in de metaverse en de muzieksector en zijn klantenportfolio omvat veel opkomende en gerenommeerde bands. Hij houdt de laatste jurisprudentie in de EU nauwlettend in de gaten en laat je direct weten als hij opmerkelijke merkaanvragen ziet.